Një top, dy kosha dhe një ide për të luajtur brenda gjatë dimrit: basketbolli nisi shumë më thjesht se spektakli që shohim sot. Edhe pyetjet më të zakonshme për të kanë disa përgjigje, sepse kohëzgjatja dhe kufiri i gabimeve ndryshojnë sipas garës.
Lindi në vitin 1891
James Naismith e krijoi basketbollin në shkollën që sot njihet si Springfield College. Koshat e parë ishin kosha pjeshkësh, të vendosur në parmakun e ballkonit të palestrës. Fillimisht topi duhej nxjerrë pas shënimit; fundet e koshave u hoqën më vonë. Trembëdhjetë rregullat fillestare u shkruan në dhjetor 1891 dhe u botuan në janar 1892.
Sa lojtarë ka një ekip?
Në basketbollin 5 kundër 5 luajnë pesë lojtarë të secilit ekip njëkohësisht. Sipas rregullores FIBA 2024, lista mund të përmbajë deri në 12 lojtarë të autorizuar. Lojtarët në stol nuk janë të gjithë në fushë: ndryshimi mes përbërjes së ekipit dhe pesëshes është thelbësor.
Burimi: FIBA · Rregullorja zyrtare 2024
Sa zgjat ndeshja?
FIBA përdor katër çerekë nga 10 minuta; NBA-ja katër nga 12. Pra, koha bazë është përkatësisht 40 dhe 48 minuta. Në rast barazimi, shtesat zgjasin nga pesë minuta. Pushimet dhe ndalimet e kronometrit e bëjnë transmetimin më të gjatë se koha e lojës.
Burimi: FIBA · Rregullorja zyrtare 2024, NBA · Pikët dhe koha
Pikët, fusha dhe kufiri i sulmit
Gjuajtja e lirë vlen një pikë, gjuajtja brenda vijës së treshit dy dhe ajo jashtë saj tri. Fusha FIBA është 28 me 15 metra, ndërsa harku i treshit ka rreze 6,75 metra. Një sulm zakonisht ka 24 sekonda; rifillime të caktuara përdorin 14 sekonda, ndaj ora nuk kthehet gjithmonë në 24.
Burimi: FIBA · Rregullorja zyrtare 2024
Pesë apo gjashtë gabime?
Në FIBA, lojtari largohet nga loja pasi ka kryer pesë gabime. Në NBA, kufiri i zakonshëm është gjashtë gabime personale. Kur ndiqni gara të ndryshme, numri pranë emrit të lojtarit duhet lexuar sipas rregullores së asaj gare.
Burimi: FIBA · Rregullorja zyrtare 2024, NBA · Lojtarët dhe zëvendësimet
Nga kosh frutash në lojë me ritëm
Në lojën fillestare kishte nëntë lojtarë për ekip dhe dy pjesë nga 15 minuta. Krahasimi me formatin e sotëm e bën të dukshëm ndryshimin: basketbolli nuk e ka pasur gjithmonë pesëshen dhe kronometrin që njohim. Ideja e shënimit në një objektiv të ngritur mbetet lidhja mes versioneve.
Cilat rregulla vlejnë këtu?
Shifrat për FIBA-n në këtë udhëzues i referohen botimit 2024. FIBA ka njoftuar botimin 2026 me hyrje në fuqi më 1 tetor 2026; për një garë të caktuar, kontrolloni botimin dhe rregulloren që ajo zbaton.